Hưng Yên mới – Cánh tay nối dài của vùng Thủ đô hướng biển

Sau sáp nhập với Thái Bình, Hưng Yên có thêm không gian phát triển hướng biển, kết nối trực tiếp các trung tâm công nghiệp và logistics trọng điểm miền Bắc. Với lợi thế địa lý, địa hình đồng bằng và loạt dự án hạ tầng chiến lược, địa phương có cơ hội trở thành mắt xích tổ chức lại không gian kinh tế Đồng bằng sông Hồng.

1. Vị trí trung tâm địa lý của Đồng bằng sông Hồng

Hưng Yên mới nằm trong không gian trung tâm của Đồng bằng sông Hồng, giữa Hà Nội và các cực công nghiệp, cảng biển phía Đông Bắc. Địa phương tiếp giáp hoặc có khả năng kết nối trực tiếp với Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng, Ninh Bình và các địa bàn kinh tế trọng điểm trong vùng.

Điểm thay đổi quan trọng sau sáp nhập Hưng Yên và Thái Bình là địa phương chuyển từ một tỉnh không giáp biển thành một không gian kinh tế có cả khu vực nội địa và ven biển. Cấu trúc này tạo điều kiện kết nối các khu vực sản xuất phía Tây với cảng biển, logistics và các ngành kinh tế biển phía Đông.

Vì vậy, lợi thế của Hưng Yên không chỉ nằm ở vị trí địa lý, mà còn ở khả năng tổ chức một hành lang kinh tế liên tục từ vùng Thủ đô ra biển.

2. Lợi thế tự nhiên: Địa hình đồng bằng và không gian phát triển hướng biển

Hưng Yên mới sở hữu địa hình đồng bằng tương đối bằng phẳng, ít bị chia cắt bởi núi đồi, thuận lợi cho phát triển khu công nghiệp, đô thị, giao thông và các trung tâm logistics quy mô lớn. Điều kiện địa hình này giúp việc quy hoạch mạng lưới hạ tầng có tính liên tục, kết nối thuận lợi giữa các khu vực trong tỉnh.

Khu vực ven biển thuộc Thái Bình cũ còn mở ra dư địa phát triển kinh tế biển, công nghiệp năng lượng, cảng biển và dịch vụ hậu cần. Đây là lợi thế bổ sung quan trọng, giúp Hưng Yên mở rộng mô hình phát triển từ công nghiệp nội địa sang kết hợp công nghiệp – logistics – kinh tế biển.

3. Hạ tầng giao thông chiến lược: Kết nối các cực công nghiệp toàn vùng

Lợi thế trung tâm chỉ thực sự có giá trị khi được chuyển hóa thành năng lực kết nối. Hưng Yên đang có cơ hội hình thành mạng lưới giao thông đa hướng, liên kết Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng, Ninh Bình và các trung tâm sản xuất trong Đồng bằng sông Hồng.

Vành đai 4 – Vùng Thủ đô là trục kết nối trực tiếp Hưng Yên với Hà Nội và Bắc Ninh. Tuyến dài khoảng 113,52 km, trong đó đoạn qua Hưng Yên khoảng 19,3 km. Khi đưa vào khai thác, tuyến đường sẽ mở rộng khả năng vận chuyển hàng hóa, kết nối các khu công nghiệp và giảm phụ thuộc vào các trục giao thông xuyên tâm Hà Nội.

Cao tốc Hà Nội – Hải Phòng tiếp tục giữ vai trò hành lang kinh tế chủ lực, kết nối các khu công nghiệp phía Bắc và phía Tây Hưng Yên với cảng biển Hải Phòng. Đây là lợi thế trực tiếp đối với các ngành điện tử, cơ khí, công nghiệp hỗ trợ và sản xuất xuất khẩu, vốn phụ thuộc lớn vào tốc độ lưu thông nguyên liệu và thành phẩm.

Ở hướng ven biển, cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng (CT.08) cùng các tuyến đường bộ ven biển tạo điều kiện mở rộng kết nối về phía Nam và Đông. Đáng chú ý, Hưng Yên đang định hướng các trục giao thông dọc tỉnh, kết nối từ khu vực giáp Hà Nội tới đường bộ ven biển và khu kinh tế ven biển. Đây là bước chuyển từ tư duy phát triển giao thông theo hướng kết nối nội tỉnh sang tổ chức hành lang kinh tế hướng biển.

Một dự án có ý nghĩa liên vùng đặc biệt là đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng. Theo nghị quyết điều chỉnh chủ trương đầu tư được Quốc hội thông qua ngày 24/8/2026, tuyến chính dài khoảng 363 km, đi qua sáu tỉnh, thành phố, trong đó có Hưng Yên. Tuyến được thiết kế để vận chuyển cả hành khách và hàng hóa, kết nối khu vực biên giới phía Bắc với Hà Nội và cảng biển Hải Phòng. Dự án đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành chậm nhất vào năm 2030.

4. Hệ sinh thái công nghiệp mới: Từ sản xuất truyền thống đến công nghệ cao và kinh tế biển

Cùng với hạ tầng giao thông, các dự án công nghiệp mới cho thấy Hưng Yên đang định hình một cấu trúc kinh tế đa tầng, kết hợp sản xuất công nghệ cao ở khu vực nội địa với công nghiệp quy mô lớn, logistics và kinh tế biển ở phía Đông.

Khu công nghiệp số 01 – Green One là một dự án tiêu biểu. Giai đoạn 1 có quy mô 216,17 ha, tổng vốn đầu tư hơn 2.325 tỷ đồng, được khởi công tháng 10/2026 tại khu vực Yên Mỹ và Xuân Trúc. Dự án được định hướng theo mô hình khu công nghiệp công nghệ cao, xanh và thông minh, hướng tới thu hút các ngành điện tử, bán dẫn, cơ khí chính xác và công nghiệp hỗ trợ.

Ở cấp độ nghiên cứu, ứng dụng và sản xuất công nghệ chiến lược, Khu Công nghệ cao tỉnh Hưng Yên đã được thành lập theo Quyết định 1499/QĐ-TTg ngày 6/8/2026, với quy mô 496,1 ha tại Hoàn Long và Việt Yên. Khu công nghệ cao hướng tới nghiên cứu, phát triển, chuyển giao và sản xuất sản phẩm công nghệ cao. Đây là nền tảng để Hưng Yên từng bước thu hút các hoạt động có giá trị gia tăng lớn, tăng liên kết giữa doanh nghiệp sản xuất với nghiên cứu và đào tạo.

Ở khu vực ven biển, Đề án Khu kinh tế tự do Hưng Yên được thông qua ở cấp tỉnh để trình cấp có thẩm quyền xem xét. Quy mô hiện tại của khu vực nghiên cứu khoảng 30.583 ha, định hướng phát triển công nghiệp công nghệ cao, năng lượng mới, logistics, cảng biển và các dịch vụ hỗ trợ. Đây là định hướng có thể tạo thêm cực tăng trưởng mới, nhưng cần phân biệt với một khu kinh tế đã hoàn tất toàn bộ thủ tục thành lập và triển khai.

Một mắt xích đáng chú ý là cảng Diêm Điền. Hưng Yên đang đề xuất bổ sung quy hoạch khu bến cảng Diêm Điền với khả năng tiếp nhận tàu trọng tải đến 200.000 tấn. Tuy nhiên, đây là đề xuất nghiên cứu bổ sung quy hoạch, trong khi quy hoạch cảng biển hiện hành mới xác định khả năng tiếp nhận tàu đến 50.000 tấn tại khu vực cửa sông. Nếu được nghiên cứu, phê duyệt và đầu tư phù hợp, cảng có thể mở rộng năng lực xuất nhập khẩu và hỗ trợ các ngành công nghiệp ven biển.

5. Hưng Yên – Cánh tay nối dài của vùng Thủ đô hướng biển

Vai trò chiến lược của Hưng Yên mới không chỉ nằm ở việc mở rộng diện tích hay gia tăng số lượng khu công nghiệp. Giá trị lớn hơn là khả năng kết nối và phân phối nguồn lực giữa các cực tăng trưởng của Đồng bằng sông Hồng.

Hà Nội là trung tâm hành chính, tài chính, dịch vụ và khoa học công nghệ. Bắc Ninh là cực sản xuất điện tử và công nghiệp hỗ trợ. Hải Phòng là đầu mối cảng biển, logistics và công nghiệp xuất khẩu. Ninh Bình cùng các địa bàn phía Nam đang mở rộng không gian sản xuất. Trong cấu trúc đó, Hưng Yên có thể đảm nhận vai trò kết nối các trung tâm này thông qua hệ thống giao thông, khu công nghiệp, khu công nghệ cao và không gian kinh tế ven biển.

Định hướng dài hạn là đưa Hưng Yên trở thành địa bàn tiếp nhận động lực phát triển từ Thủ đô, đồng thời mở rộng hành lang sản xuất và logistics ra biển. Nguồn vốn, công nghệ, lao động và hàng hóa có thể được kết nối, luân chuyển hiệu quả hơn giữa các địa phương nếu hạ tầng và quy hoạch được triển khai đồng bộ.

Hưng Yên mới có cơ hội trở thành cánh tay nối dài của vùng Thủ đô hướng biển, đồng thời là mắt xích phân phối nguồn lực để thúc đẩy phát triển cân bằng toàn Đồng bằng sông Hồng. Đây không đơn thuần là câu chuyện thu hút thêm dự án công nghiệp, mà là quá trình hình thành một không gian kinh tế liên kết, trong đó mỗi địa phương phát huy lợi thế riêng và cùng tham gia vào một chuỗi giá trị vùng.