S trong ESG: Khi con người trở thành lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp sản xuất

Khi nhắc đến ESG, nhiều doanh nghiệp thường quan tâm đến môi trường và phát thải carbon, nhưng yếu tố **S (Social)** mới là nền tảng tạo nên một chuỗi cung ứng bền vững. Hiểu đúng về "S" sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, xây dựng uy tín và mở rộng cơ hội hợp tác với các tập đoàn toàn cầu.

Trong nhiều năm qua, khi nhắc đến ESG, phần lớn doanh nghiệp thường tập trung vào chữ E (Environmental) với các chủ đề như giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng hay tín chỉ carbon. Trong khi đó, chữ S (Social) – yếu tố liên quan đến con người và tác động xã hội – lại thường bị xem nhẹ.

Tuy nhiên, thực tế đang thay đổi rất nhanh. Các tập đoàn đa quốc gia, nhà đầu tư và cơ quan quản lý ngày càng coi yếu tố xã hội là một tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ bền vững của doanh nghiệp. Đối với các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam, việc đáp ứng các tiêu chuẩn về "S" không còn là câu chuyện trách nhiệm xã hội đơn thuần, mà đang trở thành điều kiện để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

"S" trong ESG là gì?

"S" là viết tắt của Social – nhóm tiêu chí đánh giá cách doanh nghiệp quản lý mối quan hệ với con người và cộng đồng có liên quan đến hoạt động của mình.

Khác với "E" tập trung vào môi trường hay "G" tập trung vào quản trị, "S" hướng đến câu hỏi: Doanh nghiệp tạo ra giá trị như thế nào cho người lao động, khách hàng, nhà cung ứng và cộng đồng?

Theo các định hướng đang được xây dựng tại châu Âu, yếu tố "S" xoay quanh ba nhóm đối tượng chính:

• Người lao động của doanh nghiệp và trong toàn bộ chuỗi giá trị.
• Khách hàng và người sử dụng sản phẩm.
• Cộng đồng chịu tác động từ hoạt động sản xuất của doanh nghiệp.

Vì sao "S" ngày càng quan trọng?

Trong quá khứ, một doanh nghiệp có thể được đánh giá chủ yếu dựa trên chất lượng sản phẩm và hiệu quả tài chính. Ngày nay, các tập đoàn toàn cầu muốn biết nhiều hơn: doanh nghiệp có đảm bảo điều kiện làm việc an toàn hay không, có tôn trọng quyền con người không, có sử dụng lao động trẻ em hay lao động cưỡng bức không, có đối xử công bằng với người lao động và cộng đồng hay không.

Điều này đặc biệt quan trọng trong các ngành sản xuất có chuỗi cung ứng dài như điện tử, ô tô, cơ khí hay dệt may. Chỉ cần một mắt xích vi phạm tiêu chuẩn xã hội cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi cung ứng. Vì vậy, nhiều tập đoàn đã mở rộng yêu cầu đánh giá không chỉ với doanh nghiệp trực tiếp cung ứng mà còn với các nhà cung ứng cấp dưới.

Những nội dung cốt lõi của "S"

Đối với doanh nghiệp sản xuất, chữ "S" không chỉ dừng ở các hoạt động thiện nguyện. Những nội dung được quan tâm nhiều nhất hiện nay bao gồm:

Điều kiện làm việc: bảo đảm an toàn lao động, sức khỏe nghề nghiệp, thời giờ làm việc hợp lý và môi trường làm việc an toàn.

Quyền của người lao động: trả lương công bằng, không phân biệt đối xử, không sử dụng lao động cưỡng bức hoặc lao động trẻ em, tôn trọng quyền đối thoại và quyền tham gia của người lao động.

Đa dạng và hòa nhập: tạo cơ hội bình đẳng cho mọi giới tính, độ tuổi và nhóm lao động.

Khách hàng và người tiêu dùng: bảo đảm chất lượng, an toàn sản phẩm, bảo vệ dữ liệu và minh bạch thông tin.

Cộng đồng: giảm tác động tiêu cực từ hoạt động sản xuất, đóng góp vào sự phát triển kinh tế – xã hội của địa phương và duy trì mối quan hệ tích cực với cộng đồng xung quanh.

"S" và cơ hội tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu

Đối với doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam, giá trị lớn nhất của "S" không chỉ nằm ở việc đáp ứng quy định mà còn ở khả năng mở rộng thị trường.

Hiện nay, nhiều tập đoàn trong các ngành ô tô, điện tử và thiết bị công nghiệp đều đưa các tiêu chí xã hội vào quy trình lựa chọn và đánh giá nhà cung ứng. Hồ sơ năng lực không chỉ bao gồm chứng chỉ chất lượng hay năng lực sản xuất mà còn thể hiện cách doanh nghiệp quản lý người lao động, an toàn lao động, đạo đức kinh doanh và trách nhiệm với cộng đồng.

Điều đó có nghĩa là một doanh nghiệp có năng lực sản xuất tốt nhưng không đáp ứng các tiêu chuẩn xã hội vẫn có thể mất cơ hội trở thành nhà cung ứng của các tập đoàn quốc tế.

Doanh nghiệp nên bắt đầu từ đâu?

Việc triển khai "S" không nhất thiết phải bắt đầu bằng những chương trình quy mô lớn. Doanh nghiệp có thể xây dựng nền tảng từ những hoạt động thiết thực như:

• Rà soát chính sách lao động và điều kiện làm việc.
• Tăng cường an toàn, sức khỏe nghề nghiệp và đào tạo nhân viên.
• Thiết lập cơ chế tiếp nhận và xử lý phản ánh của người lao động.
• Đánh giá các rủi ro xã hội trong chuỗi cung ứng.
• Xây dựng quy tắc ứng xử cho nhà cung ứng và đối tác.
• Minh bạch thông tin về các hoạt động xã hội trong báo cáo phát triển bền vững.

Đây đều là những bước đi giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, đồng thời tạo niềm tin với khách hàng và đối tác.

Kết luận

Nếu trước đây lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp sản xuất chủ yếu đến từ chi phí và công nghệ, thì ngày nay cách doanh nghiệp đối xử với con người cũng trở thành một tiêu chí quan trọng. "S" trong ESG không chỉ phản ánh trách nhiệm xã hội mà còn thể hiện năng lực quản trị, khả năng kiểm soát rủi ro và mức độ sẵn sàng tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đối với cộng đồng công nghiệp hỗ trợ Việt Nam, đầu tư cho người lao động, khách hàng và cộng đồng không còn là một khoản chi phí phát sinh. Đó là khoản đầu tư dài hạn để xây dựng uy tín, tăng sức cạnh tranh và đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.