10 năm tới sẽ quyết định vị thế của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam

Công nghiệp hỗ trợ đang bước vào giai đoạn phát triển quan trọng nhất trong nhiều năm qua khi Chính phủ chính thức triển khai Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026–2035. Đây không chỉ là định hướng chính sách mà còn là cơ hội để doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu và tạo dựng lợi thế cạnh tranh bền vững trong thập kỷ tới.

Có một câu hỏi mà rất nhiều doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ đã trăn trở trong nhiều năm qua.

Làm thế nào để không chỉ là nhà gia công, mà trở thành một mắt xích không thể thiếu trong chuỗi cung ứng toàn cầu?

Trong bối cảnh dòng vốn FDI tiếp tục dịch chuyển vào Việt Nam, các tập đoàn sản xuất liên tục mở rộng nhà máy và nhu cầu nội địa hóa ngày càng lớn, câu trả lời dường như đã rõ ràng hơn bao giờ hết.

Ngày 25/5/2026, Chính phủ chính thức phê duyệt Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026–2035. Đây không đơn thuần là một quyết định hành chính, mà là bản định hướng cho cả một thập kỷ phát triển của ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam.

Từ "làm được" đến "làm chủ"

Trong nhiều năm, doanh nghiệp Việt Nam đã chứng minh khả năng sản xuất nhiều loại linh kiện, phụ tùng và vật liệu. Tuy nhiên, phần lớn giá trị cao của chuỗi cung ứng vẫn nằm ở khâu nghiên cứu, thiết kế, công nghệ và quản trị chất lượng.

Chương trình mới cho thấy một cách tiếp cận hoàn toàn khác.

Mục tiêu không còn dừng lại ở việc tăng số lượng doanh nghiệp, mà hướng đến xây dựng năng lực sản xuất thực sự, từng bước làm chủ công nghệ, giảm phụ thuộc vào linh kiện nhập khẩu và nâng cao khả năng tự chủ của nền công nghiệp quốc gia.

Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ sẽ không còn chỉ được nhìn nhận là đơn vị cung cấp linh kiện, mà trở thành trung tâm của quá trình đổi mới sáng tạo và phát triển công nghiệp.

Chuỗi cung ứng sẽ là "sân chơi" mới

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của chương trình là sự thay đổi về tư duy hỗ trợ doanh nghiệp.

Thay vì phát triển riêng lẻ từng doanh nghiệp, Chính phủ định hướng phát triển theo chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị.

Điều đó có nghĩa là tiêu chuẩn kỹ thuật, yêu cầu chất lượng và tỷ lệ nội địa hóa của các doanh nghiệp dẫn dắt sẽ trở thành "kim chỉ nam" để doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ nâng cấp năng lực.

Doanh nghiệp nào đáp ứng được tiêu chuẩn quốc tế sẽ có cơ hội tham gia sâu hơn vào mạng lưới cung ứng của các tập đoàn lớn, cả trong nước lẫn quốc tế. Đây chính là bước chuyển từ tư duy "tìm khách hàng" sang "được lựa chọn trở thành nhà cung ứng".

Đổi mới công nghệ sẽ không còn là lựa chọn

Nếu trước đây chuyển đổi số hay tự động hóa được xem là lợi thế cạnh tranh, thì trong giai đoạn tới, đây sẽ là điều kiện bắt buộc.

Chương trình xác định rõ phát triển công nghiệp hỗ trợ phải gắn với đổi mới công nghệ, tự động hóa, chuyển đổi số, sử dụng năng lượng hiệu quả và sản xuất bền vững.

Nói cách khác, doanh nghiệp không chỉ cần đầu tư vào máy móc mà còn phải nâng cấp hệ thống quản trị, quy trình sản xuất và năng lực nghiên cứu phát triển nếu muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Những ngành sẽ dẫn đầu làn sóng phát triển

Thay vì đầu tư dàn trải, chương trình lựa chọn những lĩnh vực có khả năng tạo sức lan tỏa lớn cho nền kinh tế.

Trọng tâm bao gồm điện tử thông minh, thiết bị năng lượng, đường sắt, ô tô, cơ khí và tự động hóa, công nghiệp công nghệ cao, cùng các ngành dệt may và da giày theo định hướng kinh tế xanh.

Đây đều là những lĩnh vực đang thu hút mạnh dòng vốn đầu tư và có nhu cầu rất lớn đối với hệ thống nhà cung ứng trong nước.

Những con số cho thấy quyết tâm của Chính phủ

Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu đưa tỷ lệ nội địa hóa của nhiều ngành công nghiệp chủ lực lên khoảng 40–45%, đồng thời nâng chỉ số năng lực cạnh tranh công nghiệp vào nhóm ba nước dẫn đầu ASEAN.

Song song với đó là kế hoạch hỗ trợ hàng trăm doanh nghiệp nâng cấp hệ thống quản trị theo tiêu chuẩn quốc tế, phát triển năng lực nghiên cứu, đổi mới công nghệ và từng bước trở thành nhà cung ứng cấp 1, cấp 2 cho các doanh nghiệp dẫn dắt.

Xa hơn, đến năm 2035, mục tiêu không chỉ là tăng tỷ lệ nội địa hóa mà còn xây dựng một nền công nghiệp hỗ trợ có công nghệ tiên tiến, chất lượng đạt chuẩn quốc tế, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và chủ động hơn trong nghiên cứu, thiết kế cũng như chế tạo.

Cơ hội đang mở ra, nhưng không chờ đợi

Lịch sử phát triển công nghiệp luôn cho thấy một quy luật rất rõ ràng.

Mỗi khi Chính phủ ban hành một chương trình phát triển quy mô lớn, những doanh nghiệp chuẩn bị sớm sẽ là những đơn vị hưởng lợi nhiều nhất.

Việc đầu tư vào công nghệ, chuẩn hóa hệ thống quản trị, xây dựng đội ngũ kỹ thuật, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và chủ động kết nối với các doanh nghiệp dẫn dắt sẽ quyết định doanh nghiệp đứng ở vị trí nào trong chuỗi cung ứng của 10 năm tới.

Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026–2035 không chỉ là một bản kế hoạch của Chính phủ. Đó là lời khẳng định rằng Việt Nam đang hướng tới một nền công nghiệp tự chủ hơn, hiện đại hơn và có khả năng cạnh tranh cao hơn trên thị trường quốc tế.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, đây có thể là giai đoạn quan trọng nhất trong nhiều năm trở lại đây. Cơ hội đã xuất hiện, và câu hỏi còn lại là doanh nghiệp sẽ chuẩn bị nhanh đến đâu để trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng của tương lai.